نیه منی ئه لای ده ئمشو لیسک نازار خووه ره تاو
هام و شو خیال هه رشو هه م ده نو نه خه فت و هاتاو
چیو خوم مه یخانه جوشم مـه ی نیه خه م تو نوشم
خوه زاو ئه ر بیایگه گوشم ده نگی ده ئه زانگی ئمشاو
ده سه ر ئاساره شــومارم تا بـچوو به لکم میـــارم
نه ک ده نو بایگه دیارم ئه سر چه م چیو ئاو لافـــاو
پر شـونه گـه ت خیـاله بـو عه ترت پر مـــاله
هه ناس و عه ترت خه زاله هه ناسم بری خودای کاو
بی که س و ده ردم گرانه خه م خه س بیکه س کوشانه
تو کوشی پیرت زه مانه که سه گه م بارو خه مت ناو
فه له ک خوه ت و تاوانه گه ت گیــان براو باوانه گــه ت
ده س منو دامانه گه ت به س که جه رو کینه و خه زاو
مه ر خودام شه وان بنیشم ده عه تا و ئاساره بیشم
له ش و لار خه م بکیشم هه ر شاوو ئمشاو هه ما شاو؟
عه تا --۸۲
( وً ) : پیته ی تایبه ت گوفت باشور
پیتی(حه رفی) ده وت و ویژ کوردی باشور (ژیرین , خوارین ) هه سه کٍ ده وته ی کوردی باکور ( بان ٍگ ) یان نامٍگ نیه . ئی پیته ده ئه لفبای عه ره وی/ پارسی نام ئو داول و نه قلی ده ی نیه یانی ئه سل ته ریف نه وًه . هالیم خوه مانیش ( خه لک باشور )هه م ده سه ر دیاری کردن شکل خاسی ئه رای ئه ل یه ک نه که فتیمه بری ( یوً ) بری تر( ئیوً ) ئو بر فره ی ته نیا ( وً) ئه رای مکیس یا دیاری که ن . گومانم هه ی " وً " ( واو هه فت ده بان) کول و کولوره و بیتره ئه مان گه په یل زوان ئو ئه ده ب خوه مانی بایه ت ده سه ر دابرین ئی گوفته بکه فنه یه ک . ده باوه ت ده نگ ئی پیته :
هه گ گووفته و ر ئیلامی ئوً شی (موً= مو -- روً=چهره -- شوً =شوهر -- خوًن =خون -- توً = توت چوً =چطور-- لوًل = لول -- پوًل =پول -- قوًل = عمیق -- توًل =نهال -- توًره =توبره -- کوًره =کوره ...) ئو بر فره ی تر ده ی وته یان واژه یله , ده نگی ده ده می درای کٍ هنه قوً مچه کردن لیوه یل وه ختی زوان شل وخام ته ک بی ده پشت دنانه یل ژیرگ ئو ده نگ غوری ده بن حه لقاو چناو دیای ک زور دیاریگه جناخ سینگ و زگی کمی چوگاو نام . ئی ده ده نگه به ین بن زوان ئو تاق ده م تیکه ی ته قله کوًتیً ئو چمان بن حه لق تیکه ی له رزش دیری .
.............................................................................
و پارسی شده ی متن بالا
حرفی در گوفتار گویش جنوب وجود دارد که در کردی شمال و میانه نیست . این حرف در الفبای عربی/ پارسی اسم و شکل و سخنی از ان نیست و اصلن تعریف نشده است . هنوز خود ما (گویش جنوب) هم بر سر تعیین شکل بخصوصی برای ان به توافق نرسیده ایم عده ای (یوً) عده ای ( ایوً) و گروه اکثریتی فقط (وً) را برای ان پیشنهاد می کنند. فکر میکنم همین (واوی با هفت کوچکی بر سر) بخاطر کوتاهی و خلاصه شده گی مناسبتر است اما بزرگان زبان و ادب جنوبی باید بر سر قطعی و تصویب کردن آن توافق کنند . از نظر صدای این حرف : وقتی گویشور ئیلامی می گوید : ( موً = مو—روً = چهره –شوً = شوهر –خوًن = خون – توً = توت – چوً = چطور – لوًل = لول – پوًل = پول – قوًل = عمیق – توًل = نهال – توًره = توبره- کوًره =کوره - ...) و بسیاری کلمات دیگر از این قسم واژه ها صدایی از دهانش در می اید که مخصول غنچه کردن لبها وقتیکه زبان با حالت شل به پشت دندانهای زیرین تکیه می کند و صدای بمی از ته حلق بصورتی میاید که روی جناق سینه کمی فشار وارد می شود و شکم اندکی بداخل می رود . این صدا بین ته زبان و سقف دهان امدوشد کرده و انگار ته گلو کمی لرزش دارد.
ئاسو
..................................................................................................................
(فیر که لیمه بکه یم یا نه؟ )
هه گ فیر ٍ واژه ی که یم ئو ده گوفتمه ن ٍ خوه مان نیه ( کٍ تا دلت بخوازی که لیمه که م دیریم) :
1- ئه وه ل ته قلا که یم ده وشه یل نزیک ئو هام مانا ئو هام لف ئوو که لیمه چیشتی ئه لکه فتگ وه رد خوه ی بسازیم ئه ر نوً
2- ده وشه و که لیمه یل هام لفی ده گوفتمه نه یل ترگ کوردی ( باکور و نامجا ) وشه ی نزیک ئو خاس ئه رای په سنیم
3- ئه ر داوره یش چیشتی نه که فته قه پمان
4- چیمه سه ر وه خت زوان پارسی , ئو داوره ئه رای فیر که یم
5- ئه ر ده پارسی هه م که لیمه ی موناسب نه پسانیم
6- ئمجا ته ما که یمه زوان عه ره وی ( ئه لبه ت ته نیا که لیمه یلی کٍ وه رژه یه هاتنه سه نام ٍ زوان کوردی ئو فارسی )
7- دومای وه یش ده ئنگلیسی فیر که یم ( ئه مان تا ده وه رمان چوو بایه س ده نام ٍ زوان کوردی خوه مان ته قلا بکه یم )
8- چه مه ری نه ویم ده باوه ت که لیمه ده سمان فره واز بوو هه ر چی ناو ئی گوفتمه نمانه گوفت نیمه گیان ئو بی هه ناسیگه , فره وه خت خوازی دک درمان بوو به لام برسیمه جی دلخوازی
9- گه ن ته رین دو شمن زوان دو بیشتر ئی گوفت ئیمه قه شمه ری ئو حه نک کردن وه کوردی وتنه . هه رچگ ده نام ماله ئو ئی اس ام اس بازیه فره تر سهر بنیمه سه ر زوانه مان بیشتر ده باوه ت وشه ژار دوویم
10- ته ما ناشتویم وه گری کول موشکلی دوروس بو , نه ته زیم ئو شه که ت ئو نا ئومید نه ویم
ترجمه به معنای پارسی از متن بالا
وقتی در گویش خودی دنبال واژه ای می گردیم که وجود ندارد ( که تا دلت بخواهد کلمه برای مصرف کم داریم)
1-ابتدا تلاش می کنیم از کلمات نزدیک و هم معنا و مترادف بفراخور تناسب ان واژه گزینه ی شایسته ای بسازیم . اگر یافت نشد از کلمات مترادف ان واژه در گویشهای دیگر کردی ( گویش شمال و گویش میانه ) کلمه ی مقرون به معنا و نسبت داری از نظر تلفظ و قرابت ریشگی می گزینیم اگر انجا نیز چیز دندانگیری پیدا نشد انگاه به سراغ زبان پارسی می رویم و در حیطه ان می گردیم اگر چنانچه در پارسی هم به مراد خود نرسیدیم انگاه ریشه ها و کلمات همسان و نزدیک عربی اما مفروس را جستجو می کنیم منتها تنها از کلماتی استفاده می کنیم که پیشتر به زبان پارسی یا کردی وارد شده اند. و پس از ان نیز ناچاریم فرهنگ انگلیسی را کنکاش کنیم که در تمام این حالات اولویت با گویش جنوبی سپس زبان کردی است . توقع اینکه با وفور واژه روبرو باشیم بیهوده است چرا که بهرحال این گویش حیاتی کم رمق و نارشید دارد زمان بسیار و کوشش فراوان دسته جمعی می طلبد درمان شود و به جای دلخواهی برسد.
و بیش از ترجمه
بدترین دشمن زبان ( بخصوص این گویش ما) تمسخر و استهزایی است که از ناحیه برنامه سازان بیسواد صدا و سیما و برخی نشریات بعنوان تحقیر و هزل مستهجن فقط برای لودگی و برنامه پرکنی اعمال می شود ( فقط یک بار گوش دادن به رادیو تلویزیون محلی ایلام عمق این فقر سواد برنامه سازان بی تخصص را معلوم می کند) محاورات غیر جدی منزل و استفاده ی صرفن ریشخند امیز پیامک ها ی تازه باب شده با هدف حقارت خودی و به التماس نیشخند زهرالودی از مخاطب زبان را با بی اعتباری و فقر هویت شدید روبرو می کند در حالی که از همین پیامک و برنامه های رسانه ای حتا بعنوان طنز مشروط به دخالت متخصصین دلسوز میتوان به بالش این گویش مهجور امیدوار بود
به رزین
همه چیز را همه گان دانند و همه گان هنوز نزاده اند ( فقط محض یاداوری)
پ .ن ۱ از ئه نور عه ره ب (نوخته) برادر همزبان بخاطر دریای لطفش در ارسال برنامه ی کوردی نویسی که هنوز موفق به استفاده نشده ایم سپاسگزاریم
پ . ن۲ سایتی را به یک شرکت بزرگ سفارش داده ایم که در مراحل اخر طراحی است احتمالن ظرف ده روز اینده بالا خواهد امد و جای وبلاگ بیاد ناصر را خواهد گرفت
پ. ن۳ همه ی مخارج سایت اینده از منبع شخصی هزینه می شود و اگهی تبلیغاتی یا کمک هیچ گروهی (بخصوص دولتی) را قبول نمی کنیم.
پ . ن۴ یکی از دوستان همکار به علت بی توجهی به وظایف خود محترمانه اخراج شد و یک ظرفیت خالی برای جذب یک همکار فعال و مسئول موجود است اگر تقاضایی باشد بررسی خواهد شد
پ. ن ۵ از سپیده ی نازنین بخاطر کارهای جنبی و ارسال دعوتنامه ها سپاسگزاریم
برنامه ی پست بعدی
۱- نقد محموعه ی سونات بلوط اثر جلیل صفربیگی توسط : (عه تا )
۲- شعر و طرح کردی ( به رزین)
۳- مقدمه ای بر فمی نیسم بومی در شعر زن ایرانی ( ئاسو))
ع- نقد در رسانه ی مجازی نویسنده ی میهمان
.................................................................................................
لینک مطالبی در باره گویش جنوب از مبارک نصیری
http://www.verko-pishtko.blogsky.com/
غرفه دفتر شعر جوان
نمایشگاه کتاب اصفهان پل شهرستان سه شنبه ۱۰/۱۲/۸۹ لغایت دوشنبه ۱۷/۱۲/۸۹
عه تا منصوری